W dniu 25 lipca 2011 r. Prezes UOKiK, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na skutek zawiadomienia Izby Gospodarczej „Farmacja Polska” oraz postępowania antymonopolowego, wydał decyzję (nr DOK-6/2011), w której uznał działania Naczelnej Izby Lekarskiej za praktykę ograniczającą konkurencję i dostęp do rynku sprzedaży produktów leczniczych homeopatycznych wydawanych z przepisu lekarza. Przyjęcie przez Naczelną Radę Lekarską (będącą organem Naczelnej Izby Lekarskiej) stanowiska, iż stosowanie homeopatii stoi w sprzeczności z zasadami etyki lekarskiej skutkowało ograniczeniem możliwości ordynowania leków homeopatycznych przez lekarzy. Prezes UOKiK ocenił naruszenie prawa dokonane przez Naczelną Izbę Lekarską jako poważne, nakazał NIL zaniechanie stosowania tej praktyki oraz nałożył na nią karę pieniężną w wysokości ok. 50.000 złotych, płatną do budżetu państwa.

Decyzja Prezesa UOKiK oraz komunikat prasowy są dostępne na stronie internetowej UOKiK pod adresem http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=2785 .

Co oznacza wydanie przez Prezesa UOKiK tej decyzji?

Decyzja ta jest przede wszystkim potwierdzeniem tego, iż negatywne Stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej z dn. 4 kwietnia 2008 r. nr 7/08/V w sprawie stosowania homeopatii i pokrewnych metod przez lekarzy i lekarzy dentystów oraz organizowania szkoleń w tych dziedzinach stanowi naruszenie obowiązującego w Polsce prawa. Stanowisko NRL zostało zakwalifikowane przez Prezesa UOKiK jako porozumienie ograniczające konkurencję, zakazane ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu stwierdził m. in., że:

• na podstawie obowiązujących przepisów prawa status leków homeopatycznych jest taki sam jak innych leków (alopatycznych);
• Stanowisko przyjęte przez NRL stanowiło dla lekarzy ordynujących leki homeopatyczne widoczną i psychologiczną barierę, mogącą zniechęcać do dalszego ich ordynowania z powodu zagrożenia odpowiedzialnością za naruszenie Kodeksu Etyki Lekarskiej;
• działanie Naczelnej Izby Lekarskiej przekroczyło jej uprawnienia, bowiem odpowiedzialność za ordynowanie określonego produktu leczniczego homeopatycznego lekarz może ponosić jedynie w przypadku zawinionego błędu diagnostycznego lub terapeutycznego, podobnie jak w przypadku ordynowania leków alopatycznych;
• zastosowanie się lekarzy do Stanowiska NRL – wymuszane groźbą sankcji dyscyplinarnych – w praktyce prowadziło do ograniczenia dostępu pacjentów do leków homeopatycznych wydawanych z przepisu lekarza;
• przyjęcie przez Naczelną Radę Lekarską Stanowiska, iż stosowanie homeopatii stoi w sprzeczności z zasadami etyki lekarskiej, wpływało negatywnie na sytuację na rynku sprzedaży produktów leczniczych homeopatycznych na receptę, zaburzając mechanizm konkurencji, a tym samym naruszając interes publiczny;
• poprzez wydanie Stanowiska NRL dopuścił się niejako próby „regulacji” rynku środków farmaceutycznych, bowiem skutkiem tego porozumienia jest ograniczenie konkurencji na krajowych rynkach sprzedaży produktów leczniczych homeopatycznych wydawanych z przepisu lekarza;
• Naczelna Rada Lekarska przypisała sobie de facto kompetencje – którymi na podstawie przepisów formalnie nie dysponuje – do weryfikowania decyzji Urzędu Rejestracji (URPLWMiPB) oraz Ministerstwa Zdrowia  o dopuszczeniu do obrotu określonych produktów leczniczych.

Prezes UOKiK przypomniał także, że Minister Zdrowia dwukrotnie zwracał się do na piśmie do Naczelnej Rady Lekarskiej z prośbą o weryfikację Stanowiska z dn. 4 kwietnia 2008 r., podnosząc iż jest ono niezgodne z obowiązującymi aktualnie normami prawnymi i sprzeczne z postanowieniami art. 57 Kodeksu Etyki Lekarskiej.

Podsumowując, w świetle decyzji Prezesa UOKiK – organu państwowego odpowiedzialnego w interesie publicznym za ochronę konkurencji i konsumentów – ordynowanie przez lekarzy leków homeopatycznych jest całkowicie legalne i dozwolone. W szczególności, ordynowanie leków homeopatycznych nie narusza Kodeksu Etyki Lekarskiej, a Samorząd Lekarzy nie może z tego tytułu stosować wobec lekarzy żadnych sankcji dyscyplinarnych.

Rosnące zagrożenie medycyny konwencjonalnej

Liczne ankiety prowadzone na przestrzeni ostatnich ponad 150 lat potwierdzają, że ludzie, którzy szukają pomocy medycznej w postaci homeopatii¹, należą ogólnie do lepiej wykształconych.² Co więcej, mało kto wie, że medycyna homeopatyczna jest główną „alternatywą” wykorzystywaną przez europejskich lekarzy i rosnącą liczbę obywateli.

Mimo iż homeopatia cieszy się dużym powodzeniem w Europie, jeszcze bardziej popularna jest w Indiach, gdzie wyłącznie z tego rodzaju pomocy korzysta ponad 100 milionów ludzi.³ Jak wynika z ankiety przeprowadzonej w Indiach przez firmę AC Nielsen, 62 procent obecnych użytkowników homeopatii nigdy nie próbowało stosować medycyny konwencjonalnej, a 82 procent nie wyraziło chęci przejścia na konwencjonalne terapie.⁴

Nastawieni sceptycznie do homeopatii, którzy upierają się przy poglądzie,że leki homeopatyczne nie działają, nie potrafią wyjaśnić, dlaczego tak wielu ludzi polega na tym rodzaju medycyny w leczeniu ostrych i przewlekłych chorób… i dlaczego ogromna liczba tych ludzi nie musi stosować niczego innego. Utrzymywanie przez tych sceptyków, że leki homeopatyczne to nic innego jak „placebo”, pokazuje jedynie ich zajadłość w zaprzeczaniu rzeczywistości oraz skalę arogancji i ignorancji w kwestii homeopatii.

Cały obszar „komplementarnej i alternatywnej medycyny” („complementary and alternative medicine”; w skrócie CAM) cieszył się w latach 1980. w Europie dużym powodzeniem i jego tempo wzrostu ustępowało wówczas tylko przemysłowi komputerowemu.⁵ Ta eksplozja zainteresowania naturalną medycyną trwa do dzisiaj.

W roku 1998 homeopatia była najczęściej stosowaną terapią CAM w pięciu spośród 14 poddanych badaniu ankietowemu krajów Europy i jedną z trzech najczęściej stosowanych terapii CAM w 11 z tych 14 krajów.⁶ Trzech na czterech Europejczyków wie o homeopatii i 29 procent spośród nich stosuje ją w ramach ochrony swojego zdrowia. To oznacza, że około 100 milionów Europejczyków stosuje leki homeopatyczne.⁷

Sprzedaż leków homeopatycznych i antropozoficznych⁸ wzrosła w latach 1995–2005 o 60 procent z 590 milionów euro w roku 1995 do 775 milionów euro w roku 2001 i 930 milionów euro w roku 2005.⁹ Z powodu robiącej wrażenie i rosnącej w Europie popularności homeopatii ta alternatywna metoda leczenia zaczyna stanowić zagrożenie dla medycyny konwencjonalnej, co może tłumaczyć nieustanne próby atakowania jej oraz homeopatów z pomocą pokrętnych i nieetycznych metod.

Francja

Homeopatia jest szczególnie popularna we Francji, gdzie stanowi czołową alternatywną terapię. W roku 1982 leki homeopatyczne stosowało 16 procent jej mieszkańców, w roku 1987 było ich już 29 procent, a w roku 1992 aż 36 procent.¹⁰ W roku 2004 leków tych używało 62 procent francuskich matek.¹¹ W tym samym 2004 roku wśród francuskich farmaceutów przeprowadzono ankietę, która wykazała, że aż 94,5 procent spośród nich zalecało kobietom w ciąży stosowanie leków homeopatycznych.¹²

W listopadzie 2007 roku czołowa francuska firma ubezpieczeniowa przeprowadziła we współpracy z firmą badającą francuski rynek sondę, która wykazała, że największą we Francji grupę użytkowników naturalnej medycyny stanowią ludzie należący do kategorii społeczno-zawodowych (50%). Ponad jeden na dwóch ludzi (55%) uważa naturalną medycynę za skuteczną w przypadku leczenia takich chorób, jak rak, choroba Parkinsona i choroba Alzheimera. Jednym z najmniej spodziewanych odkryć tej ankiety jest to, że 82 procent użytkowników leków homeopatycznych i naturalnych uważa, że stosowanie przez nich tych terapii powoduje oszczędności w systemie ochrony zdrowia we Francji. A co jeszcze dziwniejsze 60 procent nie stosujących takich terapii było przekonanych o korzyściach płynących z używania naturalnych medykamentów.

Homeopatia jest popularna nie tylko we francuskim społeczeństwie, ale i w środowisku francuskich lekarzy. Aż 70 procent lekarzy jest otwartych na nią i uważa ją za skuteczną. Około 25 000 lekarzy przepisuje swoim pacjentom leki homeopatyczne. Homeopatii naucza się w co najmniej siedmiu szkołach medycznych – w Besançon, Bordeaux, Lille, Limoges, Marseille, Paris Nord i Poitiers – gdzie prowadzone są również liczne podyplomowe kursy i szkolenia. Homeopatii naucza się w 21 francuskich szkołach farmacji oraz w dwóch szkołach dentystycznych, dwóch szkołach weterynaryjnych i w trzech szkołach położnictwa.

Wielka Brytania

Członkowie brytyjskiej rodziny królewskiej są jednymi z najzagorzalszych zwolenników homeopatii, dowodząc w ten sposób, że ta metoda naturalnej medycyny nie jest pierwszą lepszą terapią z kategorii New Age. W Wielkiej Brytanii jest pięć homeopatycznych szpitali działających w ramach National Health Service (państwowa służba zdrowia), w których na niezbyt pilną wizytę u homeopaty trzeba czekać w kolejce do dwóch lat.

Zgodnie z raportem Izby Lordów w sprawie nauki i techniki z roku 2000 leki homeopatyczne stosuje 17 procent Brytyjczyków.¹³ Respekt, jakim cieszy się homeopatia i jej stosowanie przez brytyjskich lekarzy, pokazują wyniki badania opinii publicznej z roku 1986 opublikowane w prestiżowym magazynie medycznym British Medical Journal, które dowodzą, że 42 procent lekarzy kieruje pacjentów do lekarzy homeopatów.¹⁴ Innym dowodem poparcia ze strony ludzi zawodowo parających się medycyną jest ankieta przeprowadzona wśród brytyjskich farmaceutów w roku 1990, zgodnie z którą 55 procent z nich uważa leki homeopatyczne za „użyteczne”, podczas gdy tylko 14 procent za „bezużyteczne”.¹⁵ Zwyczajowo konserwatywne Brytyjskie Stowarzyszenie Farmaceutyczne (British Pharmaceutical Association) przeprowadziło w roku 1992 debatę w celu ustalenia, czy farmaceuci powinni promować homeopatię.16 Głosami przeważającej większości zadecydowali, że powinni.

Ta dziedzina komplementarnej medycyny zyskała znaczne poparcie w latach 1990. W roku 1993 Brytyjskie Towarzystwo Medyczne (British Medical Association) opublikowało pracę Complementary Medicine: New Approaches to Good Practice (Medycyna komplementarna – nowe podejście do dobrej praktyki).¹⁷ W roku 1994 ówczesny brytyjski sekretarz stanu w ministerstwie zdrowia, dr Brian Mawhinney, oświadczył: „Medycyna komplementarna cieszy się ogólną sympatią wśród pacjentów, a ostatnie badania opinii publicznej mówią, że 81 procent pacjentów jest zadowolonych z zaaplikowanego im leczenia”.¹⁸ Inny minister zdrowia oświadczył, że 80 procent lekarzy ogólnych chce szkolenia z zakresu terapii komplementarnych, a 75 procent już teraz odsyła pacjentów do terapeutów komplementarnych.

Mimo akceptacji i stosowania homeopatii w całej Wielkiej Brytanii istnieje grupa bardzo aktywnych sceptyków o nieznanych źródłach finansowania, która nieustannie atakuje tę metodę medycyny naturalnej. Chociaż obecnie w brytyjskiej medycynie i nauce istnieje duża różnorodność poważnych i znaczących nacisków, w październiku 2009 roku aktywna grupa sceptyków homeopatii z powodzeniem utworzyła rządowy komitet o nazwie House of Commons Science and Technology Committee
(Komitet Nauki i Techniki Izby Gmin) z zamiarem wydania raportu w sprawie homeopatii.

Na czele głównej organizacji sceptyków o nazwie Sense About Science, która nalegała na utworzenie tego komitetu, stoi były specjalista od urabiania opinii publicznej, który pracował dla firmy pijarowskiej reprezentującej interesy firm Wielkiej Farmy (Big Pharma). Co ciekawe, pozostali zarządcy organizacji Sense About Science to mieszanka byłych i obecnych skrajnych liberałów, marksistów i trockistów, którzy zdają się wspierać także przemysł genetycznie modyfikowanych organizmów (normalnie skrajni liberałowie optują za filozofią „żyj i pozwól innym żyć”, ale wygląda na to, że w tym przypadku woleli pozbawić Brytyjczyków prawa wyboru terapii).

Organizacja Sense About Science jest oficjalnie brytyjską organizacją dobroczynną, nie mówiąc już o tym, że jest grupą politycznego nacisku i jako taka musi ujawniać źródła swoich dochodów, co czyni na swojej stronie internetowej.

Nie powinno nikogo dziwić, że większość tych dochodów pochodzi od producentów farmaceutyków.

Jednym ze śledczych z ramienia Komitetu Nauki i Techniki był były członek parlamentu z ramienia partii Liberalnych Demokratów, dr Evan Harris. (W majowych wyborach do parlamentu Harris utracił mandat na rzecz niewiele ponad dwudziestoletniego kontrkandydata, który nigdy wcześniej nie był posłem). Jest związany z organizacją Sense About Science i był również jednym ze sceptyków protestujących przeciwko sprzedaży przez sieć państwowych aptek leków homeopatycznych. To sprawia, że nie jest odpowiednim obserwatorem w tego rodzaju dochodzeniu.

22 lutego ten sąd kapturowy wystosował raport zalecający państwowej służbie zdrowia zaprzestanie opłacania leczenia homeopatycznego i homeopatów mimo poparcia dla homeopatii i swobodnego wyboru przez konsumentów wyrażonego przez Mike’a O’Briena, ówczesnego sekretarza stanu w ministerstwie zdrowia. Raport ten ma jedynie doradczy charakter i ponieważ minister już wyraził swoje poparcie dla prawa konsumentów do ich własnego wyboru rodzaju opieki zdrowotnej, wydaje się mało prawdopodobne, aby brytyjski rząd zmienił swoją politykę… i właśnie tak się stało. W czerwcu nowa minister zdrowia, Anne Milton, przyjęła raport członków parlamentu i stwierdziła, że homeopatia ma długą i ustabilizowaną tradycję w Wielkiej Brytanii i powinna pozostać jako możliwość do wyboru przez brytyjskich lekarzy i pacjentów. (Raport ten można obejrzeć pod adresem www.publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmsctech/45/45.pdf).

Najbardziej zaskakującą rzeczą związaną z tym wstępnym raportem jest to, iż weryfikuje on starą prawdę mówiącą, że odpowiednio długie powtarzanie kłamstwa, takiego jak na przykład: „nie ma badań z zakresu homeopatii”, sprawia, iż wielu ludzi w końcu zaczyna w nie wierzyć.

Każda rozsądnie myśląca osoba powinna podejść do tego „raportu” z wielką ostrożnością. W Komitecie Nauki i Techniki, który poparł ten antyhomeopatyczny raport, było 14 członków parlamentu, z których tylko czterech głosowało, w tym trzech za przyjęciem raportu. Dwa z tych trzech głosów należały do członków, którzy nie uczestniczyli w żadnym z zebrań, przy czym jeden z nich był na tyle nowym członkiem, że nawet nie mógł uczestniczyć w przesłuchaniach komitetu. Trzeci głos na „tak” pochodził od Evana Harrisa, lekarza i zatwardziałego przeciwnika homeopatii. Ten raport nie miał na względzie dobra ludzi.

W Szkocji 12 procent lekarzy ogólnych stosuje leki homeopatyczne, a 49 procent wszystkich lekarzy ogólnych (przynajmniej jeden lekarz w ośrodku) przepisuje je.¹⁹

Stosowanie leków homeopatycznych jest popularne nie tylko w medycynie, ale również w weterynarii. Chociaż obecnie jest niewiele dostępnych danych na ten temat, w rezultacie jednej ankiety ustalono, że 20 procent irlandzkich producentów mleka próbowało leczyć lekami homeopatycznymi zapalenie sutka u krów lub krowy o wysokim poziomie białych ciałek (białaczka). 43 procent z nich wierzy, że te leki działają. W badanych stadach 50 procent producentów dodawało leki homeopatyczne do wody do picia, 27 procent aplikowało je przez wstrzyknięcie, 6 procent podawało je doustnie, a kolejne 6 procent umieszczało je w pochwie krowy.²⁰

Irlandia

Prowadzony w Irlandii przez ponad cztery miesiące w 13 środowiskach pediatrycznych sondaż wykazał, że 57 procent rodziców przyznaje, iż korzystali z pomocy komplementarnej medycyny alternatywnej (CAM) w leczeniu swoich dzieci.21 Użycie leków homeopatycznych było wyraźnie wyższe w grupie dzieci w wieku 2–4 lat. Najpopularniejszymi środkami CAM były witaminy (88%), tran (27%) i jeżówka (26%). Najczęstszym rodzajem CAM były homeopatia (16%) i terapia czaszkowo-krzyżowa. Tylko 13 procent rodziców informowało swoich pediatrów o stosowaniu CAM w stosunku do swoich dzieci.

Niemcy

Niemcy do tego stopnia popierają naturalną medycynę, że rząd niemiecki rozporządził, aby wszystkie programy szkół medycznych zawierały informacje o naturalnych lekach. W przybliżeniu 10 procent niemieckich lekarzy specjalizuje się w homeopatii, zaś kolejne 10 procent przepisuje czasami tego typu leki. W roku 1993 było 2993 lekarzy, którzy uzyskali formalnie specjalizację z homeopatii, w roku 2006 ich liczba wzrosła o ponad 100 procent do 6073.22 W roku 1993 było około 9000 terapeutów praktykujących naturalne leczenie zwanych heilpraktikerami, do roku 2007 ich liczba wzrosła do ponad 20 000. W przybliżeniu 20–30 procent heilpraktikerów specjalizuje się w homeopatii.

W listopadzie i grudniu 2005 roku w ramach ogólnokrajowej ankiety przeprowadzono przekrojowy sondaż losowo wybranej dużej grupy 516 niemieckich lekarzy leczących ambulatoryjnie w 13 medycznych specjalnościach stanowiących reprezentację 118 085 lekarzy zatrudnionych w państwowej służbie zdrowia.23 Ankieta wykazała, że 51 procent lekarzy było za stosowaniem CAM (26 procent było gorliwymi zwolennikami CAM, a 25 tylko jej zwolennikami) i że 38 procent przepisywało leki homeopatyczne.

Ankieta przeprowadzona w oddziałach położniczych w Nadrenii Północnej-Westfalii wykazała, że akupunktura i medycyna homeopatyczna to dwie najczęściej stosowane metody z zakresu CAM.²⁴ Z ogólnej liczby 187 oddziałów położniczych ankietę wypełniło 138 (73,4%). Niemal 96 procent oddziałów położniczych stosowało leki homeopatyczne w trakcie opieki położniczej, w tym 7,2 procent w celach profilaktycznych i 4,8 procent w przypadkach komplikacji okołoporodowych.

Przeprowadzony w Niemczech w latach 2003–2006 sondaż w sprawie zdrowia dzieci i nastolatków wykazał, że w stosunku do niemieckich dzieci medycynę homeopatyczną stosuje się częściej, niż się spodziewano.25 Okazało się, że homeopatia pediatryczna jest w Niemczech popularna, szczególnie w rodzinach o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym.

Prawie połowa preparatów homeopatycznych została uzyskana na podstawie recept wystawionych przez lekarzy lub heilpraktikerów i najczęściej stosowano je do leczenia pewnych samoograniczających się schorzeń. Około 60 procent osób stosujących homeopatię przyjmowało jednocześnie leki konwencjonalne. Stosowanie homeopatii wiązało się ściśle z czynnikami społeczno-ekonomicznymi ze znaczną przewagą w grupie wiekowej 0–6 lat (6,2%), wśród dzieci pochodzących z byłych Niemiec Zachodnich (5,1%) lub z południa Niemiec (6,6%), wśród dzieci pochodzących z rodzin o niskim statusie zdrowia (6,8%), wśród dzieci bez imigracyjnej przeszłości (5,3%), wśród dzieci karmionych piersią dłużej niż przez sześć miesięcy (7,6%), wśród dzieci pochodzących z rodzin z wyższych sfer (7,4%) i wśród tych, których matki miały uniwersyteckie wykształcenie (7,2%).

W roku 2002 magazyn British Medical Journal podał, że 75 procent Niemców korzysta z komplementarnej lub naturalnej medycyny.²⁶ Mówi się tam również, że w roku 1994 w medycynie naturalnej przeszkolonych zostało 5700 lekarzy, a w roku 2000 ich liczba uległa podwojeniu do 10 800. W roku 2002 homeopatyczną medycynę uprawiało w Niemczech 4500 lekarzy, prawie dwa razy więcej niż w roku 1994. Według raportu rząd niemiecki, który przeprowadził tę sondę, ustalił, że w przypadku ludzi korzystających z naturalnych terapii, zwłaszcza homeopatii lub akupunktury, liczba zwolnień chorobowych spadła o 33 procent. Z tej sondy wynika również, że kobiety korzystały z terapii naturalnych częściej od mężczyzn, ale z kolei mężczyźni odnosili większe korzyści niż kobiety.

W roku 2009 opublikowano wyniki ankiety przeprowadzonej wśród Niemców, którzy korzystali z homeopatii lub akupunktury.²⁷ W rezultacie tego badania ustalono, że 7 procent populacji stosowało homeopatię a 10 procent akupunkturę. Wśród osób z wyższym wykształceniem 68 procent stosowało homeopatię, a 53 procent akupunkturę. Ankieta przeprowadzona w środowisku niemieckich pacjentów cierpiących na chroniczną limfocytową białaczkę wykazała, że 44 procent stosowało terapie alternatywne. Nie zauważono korelacji między poziomem wykształcenia, płcią i poprzednią lub bieżącą chemioterapią. Najpospolitszą alternatywną lub komplementarną terapią było przyjmowanie suplementów witaminowych (26%), soli mineralnych (18%), leków homeopatycznych (14%) i jemioły (9,2%).²⁸

Sonda przeprowadzona w roku 2008 wśród niemieckich dzieci cierpiących na raka wykazała, że 35 procent z nich stosowało CAM.²⁹ Najczęściej stosowanymi metodami były homeopatia, dodatki do diety i medycyna antropozoficzna, w tym terapia jemiołą. Czynnikami zwiększającymi stosowanie CAM były: wcześniejsze stosowanie CAM, wyższy status socjalny i złe rokowania choroby dziecka. Zadziwiająco wysoki procent (89) rodziców tych pacjentów podaje, że zaleciliby stosowanie CAM innym rodzicom.

W Niemczech często dochodzi również do korzystania z homeopatii i CAM przez ludzi z innymi przewlekłymi chorobami, na co wskazuje sonda przeprowadzona wśród osób ze stwardnieniem rozsianym.30 Liczącą 53 punkty ankietę przesłano członkom oddziału Niemieckiego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego w Baden-Württembergu. Analizą objęto 1573 pacjentów (48,5 ± 11,7 lat, 74% kobiet, okres choroby 18,1 ± 10,5 lat). W porównaniu z medycyną konwencjonalną więcej pacjentów wykazało pozytywne nastawienie do medycyny komplementarnej i alternatywnej (44% wobec 38%), przy 70 procentach donoszących o stosowaniu przez całe życie przynajmniej jednej metody tego
typu. Wśród dużej różnorodności opcji medycyny komplementarnej i alternatywnej najczęściej cytowane były: modyfikowanie diety (41%), kwasy tłuszczowe omega-3 (37%), witamina E (28%), B (36%) i C (28%), homeopatia (26%) i selen (24%). Większość respondentów (69%) była zadowolona ze skutków kuracji z zakresu medycyny komplementarnej i alternatywnej.

Wykorzystywanie CAM wiązało się z religijnością, niezależnością funkcjonalną, kobiecym seksem, pracą umysłową i wyższym wykształceniem. W porównaniu z terapiami konwencjonalnymi terapie medycyny komplementarnej i alternatywnej rzadko dawały niekorzystne efekty uboczne (9% wobec 59%). W roku 1991 wartość leków homeopatycznych sprzedanych w Niemczech wyniosła 428 milionów dolarów i rosła w tempie około 10 procent rocznie. Dowodem wyraźnego poparcia ze strony niemieckiego środowiska medycznego jest fakt, że 85 procent tej sprzedaży jest następstwem przepisywania recept przez lekarzy. Sondy wskazują, że 98 procent aptek sprzedaje leki homeopatyczne.

Szwajcaria

Sponsorowana przez szwajcarski rząd sonda oceniła satysfakcję pacjentów i efekty uboczne podstawowej opieki lekarskiej oraz dokonała porównania terapii homeopatycznej z konwencjonalną.31 Ankietę wypełniło 3126 dorosłych pacjentów, z czego 1363 poddało się konwencjonalnej terapii a 1702 terapii homeopatycznej.

Sonda wykazała, że więcej pacjentów leczonych homeopatycznie cierpiało wcześniej na chroniczne i ostrzejsze stany od tych, na które cierpieli pacjenci poddający się zabiegom medycyny konwencjonalnej, i że pacjenci medycyny homeopatycznej byli częściej „w pełni usatysfakcjonowani” z zaaplikowanej im kuracji (53% wobec 43%). Pacjenci medycyny homeopatycznej doświadczali też znacznie mniej niekorzystnych efektów ubocznych (7,3% wobec 16,1%) i, co więcej, proporcja pacjentów donoszących o pełnym ustąpieniu objawów nie była znacząco większa w przypadku pacjentów medycyny konwencjonalnej (28% wobec 21%).

Szczególnie istotna w tej sondzie jest obserwacja mówiąca, że wśród pacjentów, którzy poddają się terapii homeopatycznej, jest więcej poważnie chorych i jednocześnie ci pacjenci są znacznie bardziej usatysfakcjonowani z zaaplikowanej im terapii niż pacjenci poddani leczeniu konwencjonalnemu.

Ta sama sonda potwierdza również powszechne spostrzeżenie dotyczące pacjentów, którzy szukają terapii homeopatycznej, że są oni znacznie lepiej wykształceni od tych, którzy nie korzystają z homeopatii (32,4% wobec 24,7%).

Szwajcarskie Biuro Zdrowia Publicznego wystosowało do szwajcarskiego rządu raport, w którym czytamy, że „efektywność homeopatii można potwierdzić danymi klinicznymi, a profesjonalne i adekwatne zastosowania można uważać za bezpieczne”.³²

Inne kraje europejskie, w których homeopatia ma stosunkowo silną pozycję, to między innymi Włochy, gdzie 9 procent lekarzy czasami przepisuje leki homeopatyczne, oraz Holandia, gdzie 45 procent lekarzy uważa leki homeopatyczne za skuteczne, a 47 procent stosuje jedną lub więcej terapii komplementarnych, z których homeopatia jest najpopularniejsza (40% z tych 47%).³³

Odsetek szwajcarskich pacjentów stosujących CAM, którzy przeszli transplantację nerek, wyniósł 11,8 procent. Najczęściej stosowaną przez nich terapią alternatywną była homeopatia (42,9%).³⁴

Włochy

Sondaż z roku 2004 ujawnił, że 7,5 miliona Włochów korzysta z leków homeopatycznych – 2,5 miliona więcej niż w roku 2000.³⁵ W przybliżeniu 14 procent Włoszek i 10 procent Włochów wolało leki homeopatyczne od konwencjonalnych. Leki homeopatyczne otrzymuje także 9,6 procent dzieci w wieku od trzech do pięciu lat. Prawie 90 procent Włochów, którzy stosowali takie leki, twierdzi, że pomogły im one, przy czym 30 procent z nich mówi, że używali leków homeopatycznych w celu pozbycia się bólu, a 24 procent w celu uwolnienia się od ostrych lub przewlekłych chorób.

Sondaż przeprowadzony w roku 2005 wśród Europejczyków chorych na raka podaje, że 73 procent włoskich pacjentów cierpiących na raka stosuje CAM, co znacznie przekracza średnią europejską wynoszącą 36 procent.³⁶ Najczęściej stosowanymi przez pacjentów z rakiem metodami były: homeopatia, medycyna ziołowa i terapie duchowe. W rezultacie sondażu wykonanego w roku 2008 w Toskanii ustalono, że po diagnozie raka częstość wykorzystywania CAM wynosiła 17 procent, zaś najczęściej stosowanymi formami były: medycyna zielarska (52%), homeopatia (30%) i akupunktura (13%).³⁷ Stosowanie tych form było częstsze na terenach zurbanizowanych i wśród kobiet, a także pośród pacjentów cierpiących na raka piersi i z wyższym wykształceniem.

Sondaż wykonany w środowisku włoskich dzieci chorych na raka, które były leczone w konwencjonalnych ośrodkach pediatrycznej onkologii, ujawnił, że 12,4 procent z nich korzystało z przynajmniej jednego typu CAM, przy czym homeopatia była najpopularniejsza.³⁸ 83 procent rodziców podaje, że dzieci odniosły korzyści, w tym poprawiła się ich odporność i parametry krwi oraz cofnęło się podwójne widzenie (diplopia). Te badania potwierdziły obserwacje, które ujawniły się w wielu innych sondażach, mówiące, że ludzie lepiej wykształceni są bardziej otwarci na stosowanie terapii CAM.^39,40,41

Ankieta przeprowadzona wśród 552 pacjentów z zapaleniem jelita leczonych we włoskim medycznym ośrodku konsultacyjnym wykazała, że 156 (28%) stosowało terapie komplementarne i alternatywne, na które składały się głównie homeopatia (43,6%), kontrolowana dieta lub dodatki do diety (35,5%), zioła (28,2%), ćwiczenia (25,6%) i modlitwy (14,7%).⁴² Poprawa samopoczucia (45,5%) i złagodzenie symptomów zapalenia jelita (40,3%) to najczęściej uzyskiwane korzyści. Ze stosowaniem terapii komplementarnej i alternatywnej korelowały: wyższe wykształcenie, częstsze pogorszenia stanu i niezadowolenie z kontaktów z lekarzami. Tym, co skłaniało ludzi do stosowania terapii CAM, była nietolerancja konwencjonalnych leków, ostrość choroby i ciekawość nowych terapii.

Hiszpania

W Hiszpanii homeopatia stała się tak popularna, że urząd statystyczny tego kraju (INE) dodał wydatki na homeopatyczne leki do swoich obliczeń wysokości miesięcznych inflacji.⁴³ Sprzedaż leków homeopatycznych w Hiszpanii rośnie w tempie 10–15 procent rocznie przy około 15 procentach populacji przyznającej się do stosowania leków homeopatycznych i 25 procentach oświadczających, że z chęcią by ich używało.⁴⁴

Europa wschodnia

Kiedy istniała żelazna kurtyna, Węgry, Czechosłowacja i Wschodnie Niemcy zabraniały stosowania homeopatii. Ta medyczna żelazna kurtyna upadła wraz z upadkiem komunizmu.

Homeopatia zajmuje szczególne miejsce w Rosji, gdzie została powszechnie zaakceptowana, mimo iż aparat państwowej służby zdrowia wciąż jej nie uznaje. Dlatego też usługi homeopatyczne są płatne i stały się częścią nowej rosyjskiej gospodarki, w której za porady lekarskie trzeba płacić.

Zapotrzebowanie na homeopatyczne usługi jest tak wielkie, że Rosjanie wolą za nie płacić, niż korzystać z bezpłatnych usług medycyny konwencjonalnej.

Niektórzy sceptycy twierdzą, że homeopatia i leki naturalne stają się coraz bardziej popularne w Rosji, ponieważ „prawdziwa medycyna” jest niedostępna lub zbyt kosztowna.⁴⁵ To twierdzenie zostało jednak obalone, ponieważ trend w kierunku homeopatii i naturalnej medycyny jest szczególnie widoczny wśród tych Rosjan, którzy mają lepsze wykształcenie i pochodzą z wyższych klas społecznych.

Dziennikarze i sceptycy skłaniają się ku założeniu głoszącemu, że leki homeopatyczne nie działają, i dlatego wymyślają różne teorie mające uzasadniać rosnące zainteresowanie homeopatią.

W roku 2008 opublikowano wyniki sondy przeprowadzonej wśród rosyjskich lekarzy w trzech akademickich szpitalach w St Petersburgu.⁴⁶ Okazało się, że wszyscy respondenci praktykowali CAM i/lub zalecili pacjentom co najmniej dwie terapie tego typu. Każdy lekarz praktykował lub zalecał pacjentom średnio 12,7 różnych rodzajów terapii CAM.

Medycyna homeopatyczna znalazła się na ósmym miejscu pod względem popularności, przy 58 procentach stosujących lub odsyłających do niej, 32 procentach osobiście ją stosujących, 29 procentach praktykujących ją na swoich pacjentach i 38 procentach kierujących na leczenie nią.

Na Węgrzech literatura homeopatyczna była zakazana przez 40 lat aż do roku 1990. Obecnie została przywrócona do łask. Została włączona do programu nauczania medycyny i jest wykładana w dwóch szkołach medycznych. Węgierskie Medyczne Stowarzyszenie Homeopatyczne rozpoczęło działalność w roku 1990 z 11 członkami. Po 18 miesiącach ich liczba wzrosła do 75, a w roku 1994 do 302.

Po upadku komunizmu w Czechosłowacji w listopadzie 1990 roku założono w Czechach organizację homeopatyczną, która została z miejsca zaakceptowana i zintegrowana z medycyną konwencjonalną. Po roku ministerstwo zdrowia oficjalnie uznało ją za medyczną specjalizację.

Końcowe refleksje

Biorąc pod uwagę opisaną tu popularność homeopatii wśród lekarzy, ludzi zawodowo związanych z ochroną zdrowia i w społeczeństwie, należałoby już przestać traktować ją jako „medycynę alternatywną”. Powinna być ona uznana za integralną część systemu wszechstronnej opieki medycznej. Co więcej, ujawnienie przez kilka sondaży, że ludzie lepiej wykształceni chętniej wybierają terapie homeopatyczne, sugeruje, że homeopatia jest w rzeczywistości „mądrym” wyborem w zakresie ochrony zdrowia.

–

O autorze:

Dr zdrowia publicznego Dana Ullman jest czołowym rzecznikiem homeopatii w Ameryce i założycielem Homeopathic Educational Services (Homeopatyczne Usługi Edukacyjne), wiodącego ośrodka dostarczającego książek poświęconych homeopatii, leków, oprogramowania oraz organizującego kursy i badania. Jest autorem 10 książek, w tym bestsellera Everybody’s Guide to Homeopathic Medicines (Popularny przewodnik po lekach homeopatycznych). Jego najnowsza książka nosi tytuł The Homeopathic Revolution: Why Famous People and Cultural Heroes Choose Homeopathy (Homeopatyczna rewolucja – dlaczego sławni ludzie i herosi kultury wybierają homeopatię). Regularnie pisze dla strony internetowej The Huffington Post, gdzie liczba komentarzy do jego artykułów wynosi średnio 1000 na artykuł. Archiwum jego artykułów znajduje się pod adresem www.Huffingtonpost.com/dana-ullman.

Mieszka, praktykuje i pisze w Berkeley w Kalifornii. Skontaktować się z nim można za pośrednictwem poczty elektronicznej pisząc na adres mail(et)homeopathic.com lub poprzez jego stronę internetową zamieszczoną pod adresem www.homeopathic.com.

Przełożył Jerzy Florczykowski

Przypisy:

1. Homeopatia to metoda leczenia polegająca na podawaniu chorym małych dawek środków, które w większej dawce wywołują u człowieka zdrowego objawy podobne do tych, jakie chce się zwalczyć. – Przyp. tłum.
2. W. Rothstein, Physicians in the Nineteenth Century (Lekarze w XIX wieku), Baltimore, Johns Hopkins University Press, 1972.
3. R. Prasad, „Homoeopathy booming in India” („Homeopatia kwitnie w Indiach”), Lancet, 17 listopada 2007,1679–1680. (Chociaż ogólny współczynnik śmiertelności w Indiach jest dosyć wysoki w porównaniu z najbardziej rozwiniętymi krajami Pierwszego Świata, to jest to w głównej mierze skutek bardzo dużej liczby skrajnie biednych ludzi. Śmiertelność w miejskich średnich i bogatszych warstwach ludności jest porównywalna, jeśli nie niższa niż w podobnych populacjach Stanów Zjednoczonych).
4. „AC Neilsen survey backs homeopathy benefits” („Firma AC Nielsen zapewnia o korzyściach homeopatii”), Business Standard, 4 września 2007, www.business-standard.com/india/news/a-c-nielsen-survey-backs-homeopathy-benefits/295891/.
5. Alternative Medicine/Alternative Medical Market (Medycyna alternatywna/Alternatywny rynek medyczny), Frost and Sullivan Ltd. Report #E874, Londyn, 1986.
6. Norges offentlige utredninger, NOU 1998:21 Alternativ medisin, oficjalny raport opublikowany przez Norweskie Ministerstwo Zdrowia dostępny pod adresem www.regjeringen.no/en/ministries/hod/Documents/NOUer/1998/NOU-1998-21.html?id=141407.
7. P.R. di Sarsina, I. Iseppato, „Looking for a person-centered medicine: non conventional medicine in the conventional European and Italian setting” („Poszukiwania medycyny ukierunkowanej na jednostkę – niekonwencjonalna medycyna w konwencjonalnej europejskiej i włoskiej scenerii”), eCAM, 2009.
8. Medycyna antropozoficzna jest syntezą medycyny tradycyjnej i homeopatii. Leki tego rodzaju produkuje firma Weleda i Wala. – Przyp. tłum.
9. ECHAMP (European Coalition on Homeopathic and Anthroposophic Medicinal Products – Europejska Koalicja Homeopatycznych i Antropozoficznych Produktów Medycznych), Facts and Figures (Fakty i liczby), drugie wydanie, 2007, www.echamp.eu.
10. L’Homeopathie en 1993, Lyons: Syndicat National de la Pharmacie Homeopathique (Lyons – Narodowa Unia Farmacji Homeopatycznej), 1993 (cytaty ankiet badania opinii publicznej przez COFREMCA i IFOP).
11. Transactions (Sprawozdania), Nutrition Business Journal, 7 lipca 2004.
12. C. Damase-Michel, C. Vie, I. Lacroix, M. Lapeyre-Mestre, J.L. Montastruc, „Drug Counselling in Pregnancy: An Opinion Survey of French Community Pharmacists” („Poradnictwo w sprawie leków w okresie ciąży – badanie francuskiej opinii publicznej”), Pharmacoepidemiol Drug Saf., 18 marca 2004.
13. „House of Lords Science and Technology Report” („Raport Izby Lordów w sprawie nauki i techniki”), listopad 2000, www.publications.parliament.uk/pa/ld199900/ldselect/ldsctech/123/12303.htm.
14. Richard Wharton, George Lewith, „Complementary Medicine and the General Practitioner” („Medycyna komplementarna a lekarz ogólny”), British Medical Journal, 7 czerwca 1986, 1498–1500.
15. Nelson, op. cit.
16. Steven Kayne, „Homeopathic Pharmacy: Education, Research and Optimism” („Homeopatyczna farmacja – badania i optymizm”), British Homoeopathic Journal, październik 1993, 225.
17. Brytyjskie Towarzystwo Medyczne (British Medical Association), Complementary Medicine: New Approaches to Good Practice (Medycyna komplementarna – nowe podejście do dobrej praktyki), Oxford, Oxford University, 1993.
18. Universal News Services, 16 czerwca 1994.
19. S. Ross, C.R. Simpson, J.S. McLay, „British Homoeopathic and herbal prescribing in general practice in Scotland” („Przepisywanie leków homeopatycznych i ziołowych przez lekarzy ogólnych w Szkocji”), Journal of Clinical Pharmacology, 6 grudnia 2006, 647–652.
20. Jessica Buss, „Irish Turn to Homoeopathy” („Irlandczycy przestawiają się na homeopatię”), Farmers Weekly, 16 października 1998.
21. E. Low, D.M. Murray, O. O’Mahony, J. O’B Hourihane, „Complementary and alternative medicine use in Irish paediatric patients” („Stosowanie komplementarnej i alternatywnej medycyny w środowisku irlandzkich pediatrycznych pacjentów”), Ir. J. Med. Sci., 22 kwietnia 2008.
22. S. Joos, B. Musselmann, A. Miksch, T. Rosemann, J. Szecsenyi, „The role of complementary and alternative medicine (CAM) in Germany – a focus group study of GPs” („Rola komplementarnej i alternatywnej medycyny (CAM) w Niemczech – obserwowana grupa lekarzy ogólnych”), BMC Health Services Research, 2008, 8:127.
23. R. Stange, R. Amhof, S. Moebus, „Complementary and alternative medicine: attitudes and patterns of use by German physicians in a national survey” („Komplementarna i alternatywna medycyna – nastawienia i wzorce stosowania przez niemieckich lekarzy w świetle wyników krajowej ankiety”), J. Altern. Complement. Med., grudzień 2008,14(10):1255–1261.
24. K. Munstedt et al., „Clinical indications and perceived effectiveness of complementary and alternative medicine in departments of obstetrics in Germany: A questionnaire study” („Kliniczne wskazania i uzyskane rezultaty stosowania medycyny komplementarnej i alternatywnej w oddziałach położniczych w Niemczech – badania ankietowe”), Eur. J. Obstet. Gynecol., 2009.
25. Y. Du, H. Knopf, „Paediatric homoeopathy in Germany: results of the German health interview and examination survey for children and adolescents (KiGGS)” („Homeopatia pediatryczna w Niemczech – wyniki niemieckiego wywiadu i sondy w sprawie dzieci i nastolatków (KiGGS)”), Pharmacoepidemiol Drug Saf., 23 lutego 2009.
26. Annette Tuffs, „Three out of Four Germans Have Used Complementary or Natural Remedies” („Trzech na każdych czterech Niemców korzystało z komplementarnych lub naturalnych leków”), BMJ, 2 listopada 2002.
27. A. Bussing, P.F. Matthiessen, T. Ostermann, Differential usage of homeopathy and acpunture in German individuals”(„Zróżnicowane wykorzystanie homeopatii i akupunktury przez Niemców”), 2009, North American Research Conference on Complementary and Integrative Medicine (Północnoamerykańska Konferencja Badań w sprawie Komplementarnej i Integracyjnej Medycyny), maj 2009, Minneapolis, USA, Alternative Therapies, maj-czerwiec 2009.
28. M. Hensel, M. Zoz, A.D. Ho, „Complementary and alternative medicine in patients with chronic lymphocytic leukemia” („Komplementarna i alternatywna medycyna wśród pacjentów cierpiących na chroniczną limfocytową białaczkę”), Support Care Cancer, 6 maja 2008.
29. A. Laengler, C. Spix, G. Seifert, S. Gottschling, N. Graf, P. Kaatsch, „Complementary and alternative treatment methods in children with cancer: A population-based retrospective survey on the prevalence of use in Germany” („Komplementarne i alternatywne metody terapii w przypadku dzieci cierpiących na raka – retrospektywne badania występowania w niemieckiej populacji”), Eur. J. Cancer, październik 2008, 44(15):2233–2240.
30. S. Schwarz, C. Knorr, H. Geiger, P. Flachenecker, „Complementary and alternative medicine for multiple sclerosis” („Medycyna komplementarna i alternatywna w zastosowaniu do stwardnienia rozsianego”), Mult. Scler., wrzesień 2008, 14(8):1113–1119.
31. F. Marian, K. Joost, K.D. Saini et al., „Patient satisfaction and side effects in primary care: an observational study comparing homeopathy and conventional medicine” („Satysfakcja pacjentów i efekty uboczne podstawowej opieki medycznej – badania obserwacyjne porównujące homeopatię i medycynę konwencjonalną”), BMC Comp. Alt. Med., 2008.
32. G. Bornhoft, U. Wolfvon Ammon et al., „Effectiveness, Safety, and Cost-Effectiveness of Homeopathy in General Practice-Summarized Health Technology Assessment” („Efektywność, bezpieczeństwo i efektywność kosztów stosowania homeopatii w medycynie ogólnej – podsumowanie oszacowania technologii opieki zdrowotnej”), Forschende Komplementarmedizin, 2006, suplement.
33. Peter Fisher, Adam Ward, „Complementary Medicine in Europe” („Medycyna komplementarna w Europie”), British Medical Journal, 9 lipca 1994.
34. S. Hess, S. De Geest, K. Halter, M. Dickenmann, K. Denhaerynck, „Prevalence and correlates of selected alternative and complementary medicine in adult renal transplant patients” („Powszechność i korelaty wybranych terapii medycyny komplementarnej i alternatywnej wśród dorosłych pacjentów po przeszczepie nerki”), Clin. Transplant., 11 września 2008.
35. ANSA English Corporate Service, „7.5 Million Italians Use Homeopathic Drugs” („7,5 miliona Włochów używa leków homeopatycznych”), 20 maja 2004.
36. A. Molassiotis, P. Fernadez-Ortega, D. Pud et al., „Use of complementary and alternative medicine in cancer patients: a European survey” („Użycie komplementarnej i alternatywnej medycyny przez pacjentów chorych na raka – europejska sonda), Ann. Oncol., 2005, 16:655–663.
37. H. Johannessen, Hjelmborg J. von Bornemann, E. Pasquarelli, G. Fiorentini, F. Di Costanzos, G. Miccinesi, „Prevalence in the use of complementary medicine among cancer patients in Tuscany, Italy” („Stosowanie medycyny komplementarnej wśród pacjentów cierpiących na raka w Toskanii we Włoszech”), Tumori., maj-czerwiec 2008, 94(3):406–410.
38. C.A. Clerici, L. Veneroni, B. Giacon et al., „Complementary and alternative medical therapies used by children with cancer treated at an Italian pediatric oncology unit” („Komplementarne i alternatywne terapie medyczne stosowane w przypadku dzieci chorych na raka leczonych w we włoskim ośrodku onkologii pediatrycznej”), Pediatric Blood Cancer, czerwiec 2009.
39. R. Gomez-Martinez, A. Tlacuilo-Parra, R. Garibaldi-Covarrubias, „Use of complementary and alternative medicine in children with cancer in Occidental, Mexico” („Wykorzystanie medycyny komplementarnej i alternatywnej w przypadku dzieci chorych na raka w Occidental w Meksyku”), Pediatric Blood Cancer, 2007.
40. S. Gozum, D. Arikan, M. Buyukavci, „Complementary and alternative medicine use in pediatric oncology patients in eastern Turkey” („Użycie medycyny komplementarnej i alternatywnej w przypadku onkologicznych pediatrycznych pacjentów we wschodniej Turcji”), Cancer Nurs., 2007, 30:38–44.
41. I. Nathanson, E. Sandler, G. Ramirez-Garnica et al., „Factors influencing complementary and alternative medicine use in a multisite pediatric oncology practice” („Czynniki wpływające na stosowanie medycyny komplementarnej i alternatywnej w wielostronnej praktyce onkologicznej pediatrii”), J. Pediatr. Hematol. Oncol., 2007, 29:705–708.
42. R. D’Inca, A.T. Garribba, M.G. Vettorato, A. Martin, D. Martines, V. di Leo, A. Buda, G.C. Sturniolo, „Use of alternative and complementary therapies by inflammatory bowel disease patients in an Italian tertiary referral centre” („Wykorzystywanie alternatywnych i komplementarnych terapii w przypadkach zapalenia jelita leczonych we włoskim trzeciorzędnym ośrodku konsultacyjnym”), Dig. Liver Dis., 10 kwietnia 2007.
43. Agencja Reutera, „Tummy tucks join inflation calculation” („Abdominoplastyka włączona do obliczeń inflacji”), 12 lutego 2007.
44. Milena Izmirlieva, „Global Insight”, 28 marca 2007, znalezione w Homeopathy Today, maj-czerwiec 2007.
45. F. Clines, „With Medicine Itself Sick, Russians Turn to Herbs” („Chora medycyna sprawia, że Rosjanie zwracają się ku ziołom”), New York Times, 31 grudnia 1990.
46. Samuel Brown, „Use of Complementary and Alternative Medicine by Physicians in St. Petersburg, Russia” („Wykorzystanie medycyny komplementarnej i alternatywnej przez lekarzy z St Petersburga”), The Journal of Alternative and Complementary Medicine, kwiecień 2008, vol. 14, nr 3, 315–319.

Kontakt z redakcją “Nexusa”: www.nexus.media.pl, nexus@nexus.media.pl, tel. 85-6535511.

1. Sezonowy nieżyt nosa o podłożu alergicznym
   • Zachorowalność
   • Przyczyny
   • Objawy
   • Standardy leczenia
2. Leki homeopatyczne stosowane w leczeniu sezonowego nieżytu nosa o podłożu alergicznym
   • Wywiad lekarski
   • Leczenie podłoża chorobowego
   • Leki homeopatyczne
3. Rhinallergy® na katar sienny
4. Badania w homeopatii

Sezonowy nieżyt nosa o podłożu alergicznym

Od kilkudziesięciu lat stale wzrasta liczba zachorowań na sezonowy nieżyt nosa o podłożu alergicznym. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) umieszcza alergię na trzecim miejscu na liście najczęściej występujących schorzeń. Najnowsze badania wykazują, że ryzyko wystąpienia alergii dotyczy ponad 30 proc. światowej populacji. Problemy z alergią najczęściej występują w określonych porach roku, zwłaszcza wiosną, kiedy rozpoczyna się sezon pylenia roślin i pyłki roznoszone przez wiatr powodują u osób na nie uczulonych sezonowy nieżyt nosa, czyli tzw. katar sienny.

Zachorowalność

Sezonowy nieżyt nosa o podłożu alergicznym dotyka w zależności od kraju 15-20 proc. populacji. W rzeczywistości więcej osób cierpi na tę dolegliwość, gdyż raporty nie uwzględniają 3-10 proc. populacji dotkniętych uczuleniem na roztocza i kurz.
Sezonowy nieżyt nosa dotyka osoby w różnym wieku, lecz najczęściej pojawia się w okresie dojrzewania i utrzymuje przez wiele lat. Po 50. roku życia jego objawy zaczynają stopniowo ustępować, o ile nie przybierze on postaci przewlekłej. Schorzenie rzadko występuje u dzieci w wieku do 5 lat.

Przyczyny

Nieżyt nosa o podłożu alergicznym jest wywołany konfliktem antygen – przeciwciało, spowodowanym obecnością pyłków w jamach nosowych. Jest objawem uczulenia na alergeny, tj. substancje zdolne do wywołania stanu nadwrażliwości. W przypadku kataru siennego najczęstszymi alergenami są pyłki roślin (babki – plantago, komosy – chenopodium ambrisioides), przy czym dany alergen może wywoływać różne reakcje organizmu u różnych osób. Reakcja alergiczna wynika zarówno z działania czynników zewnętrznych – na przykład pyłków, jak i czynników wewnętrznych – indywidualnego sposobu reagowania organizmu na alergen poszczególnych osób.

Co druga osoba cierpiąca na katar sienny jest uczulona jednocześnie na pyłki wielu roślin.

Badania kliniczne wykazują, że na wystąpienie kataru siennego większy wpływ mają czynniki dziedziczne (2/3), aniżeli czynniki środowiskowe (1/3).
(„Le Quotidien du Médecin” – Congrès Hebdo, 26.10. 2001.).

Ryzyko wystąpienia sezonowego nieżytu nosa nie jest związane jedynie z przebywaniem na obszarach zieleni poza miastem. Reakcje alergiczne mogą pojawić się także w strefie miejskiej – wywołane przez pyłki roślin rosnących na terenach zielonych, usytuowanych niekiedy w centrach miast, oraz przez pyłki przenoszone przez wiatr nawet z bardzo odległych obszarów.

W ciągu roku występuje wiele okresów wysokiego stężenia pyłków. Najbardziej niebezpieczny dla alergików jest okres pylenia traw, trwający zwykle od połowy maja do połowy lipca, w zależności od tempa wegetacji roślin w danym roku.

Aby zapobiegać wystąpieniu alergii, należy ograniczyć kontakt z substancjami uczulającymi.

Objawy

Alergiczny nieżyt nosa charakteryzują trzy, prawie stale utrzymujące się objawy: napady kichania, wyciek z nosa, upośledzenie drożności nosa. Dodatkowo mogą im towarzyszyć: zapalenie spojówek, świąd nosa, zmniejszenie, a nawet utrata powonienia oraz krwawienie z nosa.

Katar sienny może być przyczyną wielu powikłań:

• w obrębie układu oddechowego: w postaci kaszlu o podłożu naczynioruchowym, zespołu objawów przypominających astmę, a niekiedy rzeczywistych napadów astmy oskrzelowej
• w obrębie górnych dróg oddechowych i ucha: w postaci surowiczo-śluzowego zapalenia ucha środkowego, zapalenia zatok
• w postaci zmian skórnych: swędząca wysypka.

Jak rozróżnić alergiczny nieżyt nosa od kataru towarzyszącego przeziębieniu?

W przypadku kataru alergicznego wodnisty wyciek z nosa pojawia się wkrótce po zetknięciu z alergenem – po spacerze w lesie, w parku czy po koszeniu trawy w ogrodzie – i towarzyszą mu zwykle napady kichania, łzawienie, podrażnienie spojówek i swędzenie (nosa, okolic oczu, podniebienia miękkiego). Jeśli przy tym można z pewnością wykluczyć przeziębienie i jest sucha, ciepła i słoneczna pogoda, to z pewnością mamy do czynienia z katarem alergicznym.

Standardowe leczenie kataru siennego polega na podawaniu leków przeciwhistaminowych / sterydów i stosowaniu specyficznej immunoterapii – czyli odczulania.

Leki homeopatyczne stosowane w leczeniu sezonowego nieżytu nosa o podłożu alergicznym

Sezonowy nieżyt nosa o podłożu alergicznym, podobnie jak wiele innych schorzeń, u każdego pacjenta wywołuje specyficzne reakcje. Wybór leku homeopatycznego przez lekarza opiera się na ściśle określonych kryteriach odnoszących się zarówno do „typowego”, jak i „indywidualnego” sposobu reagowania pacjenta.

Wywiad

Prawidłowo przeprowadzony przez lekarza homeopatę wywiad pozwala wyróżnić dwa rodzaje objawów klinicznych:

• objawy kluczowe do rozpoznania choroby, typowe dla wszystkich pacjentów
• objawy indywidualne, charakterystyczne dla sposobu reagowania danego pacjenta takie jak.:
  • odczucia subiektywne (uczucie pieczenia, dreszcze, uczucie zimna i in.)
  • okoliczności poprawy lub pogorszenia, nasilenia objawów (po wyziębieniu, w wilgoci itd.)
  • zmiany zachowania (drażliwość, senność itd.).

Ponadto lekarz bierze pod uwagę kryteria fizyczne i budowę ciała pacjenta (sylwetka szczupła / otyłość, skłonność do łojotoku / suchość skóry, itp.).

Leczenie podłoża chorobowego

Nieżyt nosa o podłożu alergicznym występuje u dwóch kategorii pacjentów:

• u osób cieszących się przez cały rok dobrym zdrowiem, które co roku w okresie wiosny cierpią na nieżyt nosa o ostrym przebiegu
• u pacjentów z licznymi schorzeniami (o podłożu alergicznym lub nie) utrzymującymi się od wielu miesięcy lub lat, u których każdej wiosny występuje alergiczny nieżyt nosa.

Lekarz homeopata dobiera lek biorąc pod uwagę przeszłość chorobową pacjenta oraz informacje o wcześniej stosowanych przez niego metodach leczenia.

W zależności od objawów dominujących u pacjenta, lekarz homeopata może zalecić jeden z leków pojedynczych na przykład: Allium cepa, Euphrasia, Sabadilla czy też Poumon histamine lub Pollens (stosowane uzupełniająco także w innych postaciach alergii, w tym w alergiach dróg oddechowych).

Leki homeopatyczne wykazują wysoką skuteczność w leczeniu sezonowego nieżytu nosa o podłożu alergicznym.

W aptekach dostępny jest bez recepty lek RHINALLERGY^® na katar sienny, stosowany wspomagająco wraz ze standardowo zalecaną terapią w leczeniu objawów alergii sezonowych i kataru siennego takich jak: napady kichania, wodnisty wyciek z nosa i podrażnienie spojówek.

Zawiera w swoim składzie 6 pojedynczych leków homeopatycznych najczęściej stosowanych przez lekarzy w leczeniu różnych objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa: niedrożności nosa, napadów kichania, wodnistego wycieku z nosa, podrażnienia spojówek. Składniki leku zostały tak dobrane, aby skutecznie i niemal natychmiastowo oddziaływać na wszystkie te objawy. W skład leku wchodzą: Allium cepa, Euphrasia officinalis, Sabadilla officinarum, Ambrosia artemisiaefolia, Solidago virga aurea i Histaminum muriaticum.

Przewlekły nieżyt nosa o podłożu alergicznym -badania

1. Reilly D.T., Taylor M.A., Potent placebo or potency? A proposed study model with initial findings using homeopathically prepared pollens in hay fever. „British Homeopathic Journal”, 1985, 74: 65-75.
2. Reilly D.T., Taylor M.A., Mc Acharry L., Aitchison T., Is homeopathy a placebo response? Controlled trial of homeopathic potency, with pollen hayfer as model. „The Lancet”, 1986: 881-886.
3. Reilly D, Taylor M.A., Beattie N.G.M. et al., Is evidence for homeopathy reproducible? „Lancet”, 1994;344: 1601–1606.
4. Morag A., Taylor M.A., Reilly D, Llewellyn-Jones i in., Randomised controlled trials of homoeopathy versus placebo in perennial allergic rhinitis with overview of four trial series, „British Medical Journal”, 2000; 321:471–476.

Uczestnikami dyskusji po stronie ekspertów byli: Prezes Polskiego Towarzystwa Homeopatii Klinicznej (PTHK) lek. med. Ewa Wojciechowska, Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego prof. n. med. Marian Krawczyński, były Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych dr n. farm. Leszek Borkowski, Kierownik Zakładu Farmacji Szpitalnej UM w Łodzi prof. n. farm. Andrzej Stańczak, dr n. med. Jacek Norkowski OP oraz Prezes Boiron dr n. med. Jacek Sroczyński. Moderatorem dyskusji był red. Zbigniew Wojtasiński, publicysta medyczny.

W trakcie spotkania Prezes PTHK Ewa Wojciechowska przedstawiła listę 127 badań klinicznych, w których wykazano skuteczność leczenia za pomocą leków homeopatycznych, w tym wyniki badań prowadzonych przez prof. Michaela Frassa z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu nad zastosowaniem leczenia homeopatycznego na oddziale intensywnej opieki medycznej u pacjentów z ciężką sepsą. Randomizowanym badaniem klinicznym objęto 70 pacjentów. Połowie z nich oprócz leczenia standardowego podano placebo, a drugiej części dołączono leczenie homeopatyczne. W 30 dniu badania żyło 27 pacjentów, którym podawano dodatkowo leki homeopatyczne (81,8 proc.) oraz 23 pacjentów przyjmujących placebo (67,7 proc.). Po 180 dniach badania wyniki przedstawiały się jeszcze bardziej na korzyść leczenia z włączeniem homeopatii: przeżyło 25 pacjentów przyjmujących homeopatię (75,8 proc.) oraz 17 pacjentów otrzymujących dodatkowo placebo (50 proc)1.

Podczas dyskusji sporo miejsca poświęcono komplementarnemu zastosowaniu leków homeopatycznych w leczeniu działań niepożądanych chemio i radioterapii. Pokazano film o współpracy pomiędzy onkologami i lekarzami homeopatami w jednej z klinik onkologicznych we Francji. Pacjenci tam leczeni znacznie lepiej przechodzą leczenie onkologiczne, gdyż dzięki włączeniu leków homeopatycznych udaje się łagodzić dolegliwości wynikające z leczenia podstawowego. Lekarze homeopaci należą do zespołu onkologicznego i ich zadaniem jest poprawić jakość życia chorego podczas terapii.

Zobacz skrót filmu o współpracy pomiędzy onkologami i lekarzami homeopatami w jednej z klinik onkologicznych we Francji.

Eksperci podczas dyskusji przekonywali, że coraz więcej pacjentów coraz częściej chce leczyć się homeopatycznie i to w krajach, gdzie są dostępne i refundowane najnowsze technologie medyczne. Przykładem takiego kraju jest Szwajcaria, której władze niedawno podjęły decyzję o refundowaniu medycyny CAM (Complementary and Alternative Medicine), w tym leczenia homeopatycznego, gdyż dowiedziono, że całkowite koszty tego leczenia są mniejsze o 29%, chociaż wizyta u lekarza homeopaty  trwa dłużej. Wynik ten można przypisać m.in. skuteczności leczenia homeopatycznego.

Uwaga uczestników dyskusji skupiła się również wokół mechanizmu działania leków homeopatycznych, który nie jest do końca wyjaśniony. Dr Leszek Borkowski zwrócił uwagę na fakt, że w medycynie nie stanowi to wyjątku, gdyż nie jest poznany mechanizm działania wszystkich leków dopuszczonych do obrotu. Uzmysłowił uczestnikom, że na dziś nauka nie dysponuje odpowiednim narzędziem badawczym, które jednoznacznie wyjaśniłoby ten mechanizm, co nie powinno być przeszkodą w korzystaniu z zalet leczenia homeopatycznego i podkreślił, że „w nauce dobór techniki eksperymentalnej musi być dostosowany do stawianego pytania”.

Dr n. med. Jacek Norkowski OP przedstawił podczas dyskusji wyniki najnowszych badań światowej sławy francuskiego wirusologa, który nie jest homeopatą, prof. Luca Montagniera, laureata Nagrody Nobla w medycynie za współodkrycie wirusa HIV. Jego doniesienia naukowe potwierdzają działanie wysoko-rozcieńczonych roztworów i przybliżają nas do wyjaśnienia mechanizmu działania leków homeopatycznych. Dr J. Norkowski tłumaczył też, że pojawiająca się niechęć do homeopatii w niektórych medycznych środowiskach uniwersyteckich ma swoje źródło w fakcie, że homeopatia nie mieści się w obowiązującym obecnie paradygmacie medycyny i nauk przyrodniczych. Jest to paradygmat redukcjonistyczny, zawężający fenomen życia do sfery zjawisk biochemicznych, czemu towarzyszy mechanistyczna wizja natury, w tym i natury ludzkiej. Paradygmat ten ma kartezjańskie podłoże filozoficzne, co nie wszyscy sobie uświadamiają. U jego podłoża są więc przesłanki filozoficzne a nie empiryczne, co nie powinno uchodzić uwadze w dyskusji na temat homeopatii i medycyny alternatywnej.

Profesor Marian Krawczyński omówił zastosowanie homeopatii w pediatrii powołując się m.in. na najnowsze, opublikowane w lipcu 2010 badanie obserwacyjne zrealizowane we Włoszech² oraz na wieloośrodkowe badanie przeprowadzone w Polsce w 2002 roku³ . Ich wyniki jasno potwierdzają, że w leczeniu przeziębień i infekcji dróg oddechowych u dzieci mogą być zalecane leki homeopatyczne. Praktyka lekarska łącząca wiedzę homeopatyczną i klasyczne umiejętności oparte na medycynie głównego nurtu wskazują, że homeopatia może być dodatkową efektywną strategią terapeutyczną w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych.

Przypomniał również, że homeopatia jest komplementarną częścią medycyny, jest jednym ze sposobów leczenia praktykowanym przez lekarzy na całym świecie, mającym 200-letnią tradycję i swoje miejsce w medycynie współczesnej z uwagi na brak działań ubocznych i skuteczność potwierdzoną w wielu badaniach naukowych. W Europie od wielu lat rośnie popularność leczenia homeopatycznego, co może dowodzić, że ta dziedzina medycyny jest coraz częściej traktowana jako skuteczna metoda leczenia o wysokim profilu bezpieczeństwa.

Redaktor Z. Wojtasiński zamykając dyskusję podkreślił, że rośnie zainteresowanie nieinwazyjnymi metodami leczenia, w tym homeopatią, szczególnie wśród ludzi młodych, poszukujących zdrowego stylu życia.

1. M., Linkesch M., Banyai S., et al., Adjunctive homeopathic treatment in patients with severe sepsis: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial in an intensive care unit, “Homeopathy” 2005, 94:75–80.
2. Rossi E., Bartoli P., Panozzo M., Bianchi A., Da Fre M., Outcome of homeopathic treatment in paediatric patients: An observational study from 1998 to 2008 (Leczenie homeopatyczne w pediatrii – badanie obserwacyjne), „European Journal of Integrative Medicine”: 2010: 27 July 2010.
3. Zastosowanie leków homeopatycznych w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci. Obserwacje praktyczne w warunkach gabinetu specjalistycznego lub praktyki POZ. 2002 rok.

Unikalny, optymalnie dobrany skład zapewnia kompleksowe potrójne działanie leku: przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwbiegunkowe.

Camilia^® jest lekiem w postaci płynu, bardzo praktycznym i łatwym w stosowaniu. Wkraplana jest dziecku wprost do buzi z jednorazowego minimsa (pojemniczka zawierającego jedną dawkę leku).

Jedno opakowanie leku zawiera 10 hermetycznie zamkniętych minimsów, które można bezpiecznie i higienicznie przenosić w torebce czy kieszeni rodzica lub opiekuna, aby lek był zawsze pod ręką.

Listopadowa Konferencja, zorganizowana przez Polskie Towarzystwo Homeopatii Klinicznej, była najważniejszym wydarzeniem medycznym i naukowym poświęconym terapii homeopatycznej w Polsce i w Europie Środkowej ostatnich lat. Jej celem było przedstawienie najnowszych badań doświadczalnych i klinicznych oraz ich implikacji praktycznych, a także wyników badań naukowych dotyczących mechanizmu działania leków homeopatycznych.

Słowa gościa specjalnego Konferencji, profesora Louisa Rey’a z University of California w Los Angeles – „Homeopatia nie jest alternatywną metodą leczenia, lecz metodą komplementarną, nie ma zastępować innych terapii, tylko je uzupełniać” – wypowiedziane podczas spotkania prasowego, odzwierciadlały myśl przewodnią całej Konferencji. Właśnie w tym kontekście należy także rozumieć misję Boiron – „Aby każdy lekarz znał i stosował w swojej codziennej praktyce leki homeopatyczne”.

Goście i uczestnicy Konferencji

W Konferencji wzięło udział ok. 300 uczestników. Wśród zaproszonych gości byli przedstawiciele agencji rządowych (Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych i Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, Rady Naukowej przy Ministerstwie Zdrowia), środowiska akademickiego (z uniwersytetów medycznych w Warszawie, Poznaniu i Łodzi), towarzystw naukowych (m.in. Polskiego Towarzystwa Lekarskiego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego), a także przedstawiciele samorządu aptekarskiego oraz Stowarzyszenia Pacjentów i Zwolenników Homeopatii Pro Homeopatiae. Trzeba również odnotować liczny udział lekarzy, zarówno skupionych w PTHK, jak i z innych środowisk, w tym członków zarządów niemal wszystkich regionalnych towarzystw homeopatycznych, a także obecność delegacji lekarzy homeopatów z Rumunii i z Litwy. W Konferencji wzięły udział niemal wszystkie obecne na polskim rynku firmy produkujące leki homeopatyczne – Boiron, Dagomed, Lehning i Sanum oraz Pani Prezes Izby Gospodarczej „Farmacja Polska”.

Nad przygotowaniem merytorycznym programu Konferencji czuwał Honorowy Komitet Naukowy, w którego skład weszli członkowie Rady Naukowej PTHK: prof. Marian Krawczyński, prof. Andrzej Wardyn, prof. Iwona Wawer oraz prof. Elżbieta Wasilewska-Dziubińska.

Obecność i aktywność firmy Boiron

Firma Boiron, jako główny sponsor i partner konferencji, była reprezentowana przez Jérôme’a Delannoy oraz Prezesa Boiron Polska Jacka Sroczyńskiego, a także większość kierowników działów oraz przedstawicieli obsługujących stoisko promocyjne. Przyciągało ono uwagę profesjonalizmem i nowoczesną aranżacją, promując wizerunek współczesnej homeopatii oraz wizerunek firmy farmaceutycznej rozwijającej badania naukowe i kliniczne. Dużą atrakcją dla odwiedzających stoisko polskiej filii Boiron były instalacje interaktywne – quiz o homeopatii, możliwość zalogowania się i subskrybowania informacji ze strony internetowej www.boiron.pl, film przedstawiający produkcję leków homeopatycznych Boiron oraz kawiarenka, gdzie można było w przyjaznej atmosferze porozmawiać z lekarzami.

Głos ekspertów, naukowców i praktykujących leczenie homeopatyczne

Program konferencji obejmował 20 wykładów o zróżnicowanej tematyce, prezentowanych przez uznanych zagranicznych i polskich naukowców oraz lekarzy praktyków. Był on podzielony na cztery sesje tematyczne poświęcone kolejno: etyce lekarskiej i statusowi leku homeopatycznego na świecie, najnowszym badaniom doświadczalnym, terapii homeopatycznej w praktyce lekarskiej oraz jej aspektom prawnym.

Ogromnym zainteresowaniem uczestników konferencji cieszył się wykład prof. Louisa Reya, który przedstawił wyniki badań właściwości leków homeopatycznych przy wykorzystaniu metody termoluminescencji oraz wykłady łączące informacje o wynikach badań klinicznych i zastosowaniu leków homeopatycznych w terapii konkretnych pacjentów – prezentowane m. in. przez prof. R. Ch. Dumonta z USA i prof. M. Frassa z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu.

Badania prowadzone przez Prof. Rey’a stanowią niezwykle cenny wkład naukowy dla współczesnej medycyny. Wykorzystanie w badaniach zjawiska emisji świetlnej (termoluminescencji) dostarczyło środowisku naukowemu informacji o strukturze molekularnej wysokorozcieńczonych roztworów i przybliżyło poznanie mechanizmu działania leków homeopatycznych. W trakcie badań prowadzonych przez zespół prof. Rey’a udowodniono, że modyfikacje struktury wiązań wodorowych wody powodowane przez jony są specyficzne dla danej soli i pozostają cechą roztworu mimo ultrawysokiego rozcieńczenia i wytrząsania.

R. Charles Dumont, profesor nadzwyczajny Katedry i Kliniki Pediatrii w Loyola University Medical Center w Chicago, przedstawił sposób podejścia do homeopatii, jaki reprezentują amerykańskie organizacje oraz lekarze. Wskazał na wyniki najnowszych sondaży, które pokazują, że 66 proc. Amerykanów korzysta z medycyny komplementarnej, w tym także z homeopatii. Z doświadczeń prof. Dumonta wynika natomiast, że aż 80 proc. małych pacjentów, z którymi pracował, było leczonych lekami homeopatycznymi.

Bardzo interesujące były również wystąpienia: doktor Marie–France Bordet, która przedstawiła wyniki swoich doświadczeń w konsultacji homeopatycznej pacjentów w klinice uniwersyteckiej w Lyonie, prezentacja doktor Youngran Chung z USA, która mówiła o stosowaniu leków homeopatycznych w klinice pediatrycznej w USA, a także przegląd najnowszych badań klinicznych w homeopatii przedstawiony przez doktora Petera Fishera, dyrektora medycznego Królewskiego Szpitala Homeopatycznego w Londynie oraz osobistego lekarza Królowej Elżbiety II.

Sukcesem konferencji PTHK było sprowadzenie dyskursu o miejscu homeopatii we współczesnej medycynie do merytorycznego dialogu pomiędzy światem nauki i praktyki lekarskiej. Prelegenci przedstawili najnowsze argumenty naukowe oraz wyniki badań klinicznych, a także pokazali możliwość komplementarnego stosowania homeopatii i medycyny głównego nurtu. Była to ważna debata naukowa z udziałem naukowców z całego świata, którzy mieli możliwość prezentacji terapii homeopatycznej jako ciekawej, dynamicznie rozwijającej się gałęzi nauki oraz integralnej części współczesnej medycyny.

Informacje o zagranicznych prelegentach

W wielu krajach na świecie leki homeopatyczne często są pierwszym wyborem w profilaktyce i leczeniu powszechnych schorzeń takich jak przeziębienie czy migreny.

Homeopatia może być stosowana jako jedyne leczenie lub w połączeniu z terapią konwencjonalną łagodząc objawy działań ubocznych silnych środków, na przykład sterydów i antybiotyków lub chemioterapii.

Skuteczność leczenia homeopatycznego potwierdzają wieloletnie doświadczenia lekarzy praktyków oraz prowadzone od ponad pięćdziesięciu lat badania i obserwacje, których wyniki publikowane są na łamach czasopism medycznych.

Nie stosujemy leczenia homeopatycznego jako podstawowej metody leczenia w stanach zagrożenia życia, w schorzeniach wymagających leczenia chirurgicznego oraz w zaawansowanych przewlekłych chorobach wyniszczających lub wymagających leczenia substytucyjnego. W przypadku zawału mięśnia sercowego, ostrego ataku astmy oskrzelowej, cukrzycy, posocznicy czy ciężkich infekcji, należy zastosować standardowe leczenie. W niektórych przypadkach może ono być wspomagane lekami homeopatycznymi. Pacjenta z anginą standardowo leczy się odpowiednio dobranymi antybiotykami. Terapię można jednak połączyć z leczeniem homeopatycznymi, co niejednokrotnie daje lepsze efekty niż monoterapia. Złamanie kończyny wymaga interwencji chirurga, niemniej dołączenie leku homeopatycznego wspomaga proces gojenia.

Wiele objawów chorobowych może maskować toczący się proces nowotworowy. W takim wypadku konieczna jest szczegółowa diagnostyka mająca na celu wykluczenie lub potwierdzenie podejrzenia choroby rozrostowej. Homeopatia nie znajduje zastosowania w leczeniu chorób nowotworowych. Wymagają one bezwzględnie zastosowania specjalistycznego leczenia na oddziałach onkologicznych.

Niektóre preparaty homeopatyczne można podawać pomocniczo dla łagodzenia objawów ubocznych radioterapii (zapalenie skóry – maść Calendula par digestion) i chemioterapii (nudności i wymioty – Cocculine). Ich dobroczynne działanie zostało potwierdzone w najnowszych badaniach klinicznych opublikowanych w czasopismach medycznych.

Z drugiej strony dynamicznie rozwijający się przemysł farmaceutyczny wprowadza na rynek coraz to nowsze generacje specjalistycznych leków pozwalających skutecznie leczyć choroby i dolegliwości, z którymi nie tak dawno jeszcze świat medyczny nie umiał sobie radzić. Mimo tych niekwestionowanych osiągnięć medycyny i farmakologii, wiele naszych problemów zdrowotnych pozostaje nierozwiązanych. Gwałtowny rozwój cywilizacji niesie bowiem szereg nowych problemów związanych z trybem życia współczesnego człowieka: stałym pośpiechem, stresem, błędami dietetycznymi, do czego dochodzi jeszcze stale zwiększające się zanieczyszczenie środowiska. Od szeregu lat lekarze specjaliści zgłaszają coraz większą zapadalność na takie choroby jak: alergie, nowotwory, cukrzyca, otyłość. A stosowane nowe, silniejsze, skądinąd skuteczne leki, są często obciążone poważnymi działaniami ubocznymi i mają wiele przeciwwskazań.

Ta sytuacja powoduje, że medycyna stale poszukuje nowych dróg niesienia pomocy chorym, a część lekarzy i pacjentów zwraca się ku naturalnym metodom leczenia, w tym ku homeopatii. Zarazem część środowiska medycznego jest zdecydowanie krytyczna wobec metody homeopatycznej wysuwając zarzut, że jest ona metodą „nienaukową”, a zatem nie może być skuteczna. Ocena taka wiąże się niewątpliwie z faktem, że nie jest znany mechanizm działania leku homeopatycznego. Tymczasem nie znamy także w pełni mechanizmu działania wielu leków stosowanych w medycynie klasycznej. Warto przypomnieć, że wskazania leków homeopatycznych są zdefiniowane w oparciu o doświadczenie kliniczne, badania doświadczalne i toksykologię użytych do ich produkcji surowców.

Wiemy, że medycyna rozwijała się zawsze jako dyscyplina empiryczna, a podstawę do oceny skuteczności stosowanych przez nią metod stanowiła wnikliwa obserwacja wyników leczenia. Zatem ocena homeopatycznej metody leczenia powinna opierać się również na takich przesłankach. Ważniejsza od poznania mechanizmu działania leków homeopatycznych jest ocena ich skuteczności terapeutycznej, a tę potwierdzają dane pochodzące z oceny wyników leczenia. Widzimy zatem, że zarówno leki medycyny klasycznej jak i leki homeopatyczne poznajemy przede wszystkim od strony ich działania na organizm człowieka lub zwierzęcia, czyli na bazie empirycznej wiedzy, której podstawowym narzędziem pozostaje obserwacja.

Homeopatia nie pozostaje więc w sprzeczności z medycyną uniwersytecką. Leczenie homeopatyczne i leczenie alopatyczne mają określone pola działania, ale świetnie się uzupełniają, co powinno być wykorzystane dla dobra pacjenta.

Postępowanie kliniczne w homeopatii bierze pod uwagę indywidualną wrażliwość chorego i lekarz stosujący homeopatię w szczególny sposób podchodzi do objawów czynnościowych występujących u pacjenta. Reprezentuje on inne podejście do chorego, oparte na całościowym spojrzeniu. Inaczej mówiąc postrzega nie tylko chory narząd czy objawy procesów chorobowych, ale dokonuje pełnej, całościowej oceny stanu zdrowia i ogólnej kondycji chorego.

Powszechną jest opinia, że lekarz stosujący leczenie homeopatyczne poświęca dużo czasu pacjentowi, zwłaszcza w czasie pierwszej wizyty. Nie kwestia czasu jest tu jednak najważniejsza, ale nastawienie lekarza do chorego i stosowanej metody leczenia. Dokładny, pogłębiony wywiad, dotyczący także przebytych chorób u członków najbliższej rodziny pacjenta, służy poznaniu wszystkich okoliczności wystąpienia objawów choroby w celu ustalenia czynnika, który ją wywołał.

Lekarz homeopata jest zatem po prostu lekarzem, który ukończył studia medyczne, przestrzega zasad etyki lekarskiej i dysponuje dodatkowym „narzędziem” terapeutycznym, jakim jest znajomość homeopatii. Lekarz, którzy ukończył specjalistyczne kursy w zakresie homeopatii i stosuje leki homeopatyczne – tak samo jak inni lekarze – po zebraniu wywiadu i zbadaniu pacjenta, jeśli to jest konieczne zleca dodatkowe badania (laboratoryjne, ultrasonograficzne i in.) i kieruje pacjentów na konsultacje do specjalistów.

Przepisuje leczenie homeopatyczne wtedy, gdy uzna, że będzie ono w danym momencie najbardziej skuteczne, a jeśli stan pacjenta tego wymaga, zaleca leki alopatyczne proponując leki homeopatyczne jedynie jako leczenie uzupełniające.

Leczenie homeopatyczne powinno być zalecane przez lekarza, gdyż tylko lekarz zdaje sobie w pełni sprawę zarówno ze skuteczności jak i z ograniczeń standardowych metod leczenia i homeopatii. I tylko on potraf ocenić właściwie stan chorego.

Boiron produkuje leki w 5 centrach produkcyjnych, z których największe znajdują się w Sainte-Foy-lès-Lyon (gdzie mieści się też siedziba firmy), w Messimy i w Montrichard. Leki homeopatyczne Boiron są sprzedawane w 64 krajach na świecie. Francja należy do krajów, w których homeopatia rozwinęła się najlepiej. Leczenie homeopatyczne jest tam refundowane w 35 proc. przez kasy publicznego ubezpieczenia zdrowotnego i w 100 proc. w systemie ubezpieczeń prywatnych. Boiron posiada liczne filie zagraniczne, m. in. we Włoszech, w Hiszpanii, w Belgii, w Stanach Zjednoczonych, w Szwajcarii, w krajach Europy Środkowo-Wschodniej oraz przedstawicielstwa i punkty sprzedaży. W 2004 r. zostało ogłoszone połączenie laboratoriów Boiron i Dolisos, drugim co do wielkości laboratorium homeopatycznym we Francji. Proces łączenia w większości krajów został zakończony w 2006 r. W Polsce działalność obu firm została zintegrowana w ramach BOIRON Sp. z o.o. z siedzibą w Piasecznie, w lipcu 2006 roku.

W Polsce firma Boiron utworzyła swój oddział w kwietniu 1994 roku. W lutym 2003r. został on przekształcony w filię mającą status prawny spółki z o.o. prowadzącej głównie działalność promocyjną. Od 1. stycznia 2006 roku Boiron Sp. z o.o. prowadzi własną działalność dystrybucyjną do aptek i hurtowni.
Prezesem filii Boiron w Polsce od kwietnia 2007 r. jest dr n. med. Jacek Sroczyński.

Boiron – lider w rozwijaniu badań klinicznych i badań naukowych nad lekiem homeopatycznym

W Boiron produkcja leków homeopatycznych łączy tradycję z najnowszymi technologiami, co zapewnia pełną wiarygodność i bezpieczeństwo leków. Przestrzegane są tu najwyższe normy światowe obowiązujące w produkcji i kontroli leków. Rozcieńczenia homeopatyczne przygotowywane są w pomieszczeniach z laminarnym przepływem powietrza poddanego kontroli komputerowej. To tutaj zostały wprowadzone nowe rozwiązania technologiczne: metoda potrójnej impregnacji (Jean Boiron, 1960 r.) i technika produkcji granulek i mikrogranulek o jednakowej porowatości i dużych właściwościach wchłaniania (patent w 1972 r.). Każdy etap produkcji leku jest poddawany kontroli, zgodnie z najwyższymi normami obowiązującymi w produkcji i kontroli leków oraz spełnia wymagania GMP (dobrej praktyki wytwarzania).

„Zrozumieć, pokazać, udoskonalić działanie farmakologiczne homeopatii” – to zadania, które stawia sobie firma Boiron od chwili jej utworzenia w 1932 roku. Badania w homeopatii zostały zainicjowane w latach 50. ubiegłego wieku przez założycieli firmy – Jeana i Henriego Boiron.

Boiron stale zwiększa nakłady na badania naukowe. W 2006 r. wzrosły one 4-krotnie i wyniosły 6 milionów euro. Grupy badawcze Boiron współpracują z największymi ośrodkami badawczymi we Francji – z CNRS (Krajowe Centrum Badań Naukowych) i INSERM (Narodowy Instytut Badawczy Badań Medycznych) oraz ze szpitalami klinicznymi.

W 1985 r. został powołany Instytut Boiron, który jest jednostką badawczą łączącą wysiłki lekarzy, farmaceutów i specjalistów innych dziedzin nauki dla lepszego poznania mechanizmu działania i właściwości leczniczych leków homeopatycznych. Instytut organizuje także międzynarodowe sympozja medyczne poświęcone wybranym jednostkom chorobowym (np. alergii, ginekologii), w czasie których lekarze homeopaci ze wszystkich stron świata mają możliwość wymiany doświadczeń w ramach sesji i dyskusji panelowych.

Od początku swego istnienia firma Boiron pozostaje w ścisłym kontakcie ze światem medycznym. To z jej inicjatywy w 1972 roku zostało utworzone Centrum Kształcenia i Rozwoju Homeopatii, CEDH, którego głównym celem jest opracowywanie programów i organizowanie nauczania homeopatycznej metody leczenia. Program CEDH realizowany jest na podyplomowych studiach w zakresie homeopatii na wielu uniwersytetach we Francji oraz na kursach dla lekarzy i farmaceutów, które CEDH organizuje we Francji i poza jej granicami, w tym – od 1992 roku – w Polsce. Polskim partnerem CEDH w organizowaniu szkoleń jest obecnie Polskie Towarzystwo Homeopatii Klinicznej. Kursy są wielostopniowe i odbywają się w największych miastach Polski.

Boiron posiada także własne wydawnictwo, Éditions Boiron, które obok publikacji książkowych wydaje także własne czasopisma adresowane do środowiska medycznego i farmaceutycznego oraz do pacjentów. Nakładem Éditions Boiron i CEDH ukazało się w Polsce kilka tłumaczeń prac z zakresu homeopatii, a filia w Polsce wydaje kwartalnik „Homeopatia Kliniczna” adresowany do lekarzy.